Sosyal Medyada Hakaret Suçu Nedir?
Hakaret suçu, bir kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırı teşkil eden söz veya davranışlarda bulunulması ile oluşur.
Kanuna göre iki şekilde gerçekleşebilir:
- Somut fiil veya olgu isnadı
- Sövme niteliğinde ifadeler kullanılması
Örneğin;
- küfür içerikli yorumlar
- aşağılayıcı ifadeler
- küçük düşürücü ithamlar
hakaret suçu kapsamında değerlendirilebilir.
Bu suç yalnızca yüz yüze değil, internet ortamında da işlenebilir.
Instagram, TikTok ve X Üzerinden Hakaret Edildiğinde İlk Olarak Ne Yapılmalı?
Sosyal medya hakaretlerinde en önemli husus delillerin kaybolmadan tespit edilmesidir. Paylaşım veya yorum kısa sürede silinebileceği için hukuki süreç başlamadan önce delillerin korunması gerekir. Hakarete uğrayan kişinin ilk olarak şu adımları atması önerilmektedir.
A. Delillerin Kaydedilmesi
Hakaret içeren paylaşımın:
- ekran görüntüsü alınmalıdır
- paylaşım linki kaydedilmelidir
- kullanıcı adı ve profil bilgileri görüntülenmelidir
- tarih ve saat bilgisi saklanmalıdır
Bu bilgiler ceza soruşturması açısından önemli delil niteliğindedir.
B. Noter Tespiti Yapılması
Sosyal medya paylaşımları silinebildiği için uygulamada noter aracılığıyla internet tespit tutanağı alınması güçlü bir delil oluşturur.
Noter tarafından:
- paylaşımın bulunduğu sayfa
- hakaret içeren yorum
- kullanıcı hesabı
resmi tutanak altına alınır.
C. Cumhuriyet Savcılığına Şikayet
Hakaret suçu şikayete bağlı suçtur. Bu nedenle mağdurun şikayette bulunması gerekir.
Şikayet süresi hakaretin öğrenilmesinden itibaren 6 aydır.
Sosyal Medyada Hakaret Suçunun Cezası (2026)
Hakaret suçunun cezası Türk Ceza Kanunu m.125 kapsamında düzenlenmiştir.
Buna göre yaptırımı: 3 ay – 2 yıl arası hapis veya adli para cezasıdır.
A-) Alenen İşlenmesi
Hakaretin sosyal medya üzerinden yapılması genellikle alenen işlenmiş suç kabul edilir.
Bu durumda ceza 1/6 oranında artırılır.
B-) Kamu Görevlisine Hakaret
Eğer hakaret:
- bir kamu görevlisine
- görevinden dolayı yapılmışsa
ceza 1 yıl – 2 yıl hapis olarak uygulanır.
Sosyal Medyada Hakaret Suçunda Önödeme Uygulanır mı?
Ceza hukukunda önödeme, belirli suçlarda failin kanunda belirlenen para miktarını ödemesi halinde kamu davasının açılmamasını veya açılmış davanın düşmesini sağlayan bir ceza muhakemesi kurumudur.
Önödeme kurumu Türk Ceza Kanunu m.75 hükmünde düzenlenmiştir.
Bu kuruma göre, kanunda belirtilen şartların oluşması halinde şüpheli belirlenen miktarı süresi içinde ödediğinde hakkında ceza davası açılmaz veya açılmış dava düşer.
Son yıllarda yapılan yasal değişikliklerle birlikte hakaret suçuna ilişkin soruşturma usulünde önemli değişiklikler yapılmıştır.
Özellikle 2024 yılı ve sonrasında yapılan düzenlemelerle, bazı hakaret türleri bakımından önödeme uygulanabilmesi mümkün hale gelmiştir.
Bu kapsamda özellikle:
- Sesli, yazılı veya görüntülü ileti ile işlenen hakaret,
- Alenen işlenen hakaret,
- Kişinin dini veya sosyal görüşleri nedeniyle işlenen hakaret,
- Kutsal sayılan değerlere yönelik hakaret
gibi bazı hakaret türlerinde önödeme hükümleri uygulanabilmektedir.
Sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen hakaretlerin büyük bölümü yazılı ileti ile işlenen hakaret niteliğinde olduğundan, uygulamada bu tür suçlar çoğu zaman önödeme kapsamına girmektedir.
Hakaret Suçunda Uzlaştırma Süreci
Hakaret suçu uzlaştırmaya tabi suçlar arasında yer almaktadır.
Bu süreç Ceza Muhakemesi Kanunu m.253 kapsamında yürütülür.
Uzlaştırma süreci şu şekilde ilerler:
- Şikayet yapılır
- Dosya savcılığa gönderilir
- Savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir
- Uzlaştırmacı taraflarla görüşür
- Taraflar anlaşırsa kamu davası açılmaz
Uygulamada sosyal medya hakaret dosyalarının önemli bir kısmı uzlaşma ile sonuçlanmaktadır.
Sosyal Medyada Hakaret Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Hakaret suçuna ilişkin ceza davalarında görevli mahkeme: Asliye Ceza Mahkemesidir.
Bu nedenle:
- Instagram hakaret davaları
- TikTok hakaret davaları
- X (Twitter) hakaret davaları
Asliye Ceza Mahkemelerinde görülmektedir.
Ceza yargılamasında yetkili mahkeme kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir.
Bu husus Ceza Muhakemesi Kanunu m.12’de düzenlenmiştir.
Ancak sosyal medya suçlarında suçun işlendiği yer farklı şekillerde değerlendirilebilmektedir.
Yargıtay içtihatlarına göre yetkili mahkeme şu yerlerden biri olabilir:
- Paylaşımın yapıldığı yer
- Mağdurun bulunduğu yer
- Paylaşımın görüldüğü yer
Uygulamada çoğu zaman mağdurun bulunduğu yer mahkemesi yetkili kabul edilmektedir.
Sosyal Medyada Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat Davası
Hakaret yalnızca ceza hukuku açısından değil, aynı zamanda kişilik hakkının ihlali niteliğindedir. Bu nedenle mağdur kişi ayrıca manevi tazminat davası açabilir. Bu davaların hukuki dayanağı Türk Medeni Kanunu m.24 ve m.25 hükümleridir.
Mahkeme manevi tazminat miktarını belirlerken:
- Hakaretin ağırlığı
- Paylaşımın yayılma oranı
- Tarafların sosyal ve ekonomik durumu
gibi kriterleri dikkate alır.
Manevi tazminat davalarında görevli mahkeme: Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yargıtay’ın Sosyal Medya Hakaret Suçuna Yaklaşımı
Yargıtay kararlarında sosyal medya üzerinden yapılan hakaretler çoğunlukla aleni hakaret olarak değerlendirilmektedir.
Yargıtay içtihatlarına göre:
- Küfür içerikli yorumlar hakaret suçudur
- Aşağılayıcı ithamlar suç oluşturabilecektir
- Eleştiri sınırını aşmayan ifadeler suç sayılmayacaktır
Sonuç
Instagram, TikTok veya X üzerinden gerçekleştirilen hakaret içerikli paylaşımlar Türk hukukunda ceza ve tazminat sorumluluğu doğurabilmektedir.
Bu tür durumlarda mağdur kişinin:
- Delilleri derhal kaydetmesi
- Noter tespiti yaptırması
- Cumhuriyet savcılığına şikâyette bulunması
- Uzlaştırma sürecini takip etmesi
- Gerekirse manevi tazminat davası açması
haklarını koruyabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu makalede yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde hukuki görüş, danışmanlık veya yönlendirme niteliği taşımamaktadır. İçerikte yer alan açıklamalara dayanılarak alınan kararlar veya doğabilecek sonuçlar bakımından yayımlayan tarafın herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu içerik aracılığıyla ya da internet sitesi, e-posta, telefon veya benzeri iletişim kanalları üzerinden iletişime geçilmiş olması tek başına avukat-müvekkil ilişkisinin kurulduğu anlamına gelmez. Yayımlanan tüm içerikler 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları uyarınca reklam yasağına uygun şekilde yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.Site ve içerikte yer alan tüm metin, görsel ve diğer materyallerin fikrî ve sınai hakları İçerik Sahibine (“ACT”) ait olup, önceden yazılı izin alınmaksızın kopyalanması, çoğaltılması veya başka mecralarda kullanılması hukuken yasaktır.
