Influencerların Reklam Açısından Sorumluluğu
Ticari Reklam Niteliği
Influencerlar tarafından sosyal medya üzerinden yapılan sponsorlu içerikler hukuken ticari reklam niteliği taşımaktadır. Bu nedenle bu faaliyetler, tüketiciyi yanıltmama ve dürüstlük ilkelerine uygunluk bakımından denetime tabidir.
6502 sayılı Kanunun 61. maddesi uyarınca ticari reklamların;
- Doğru ve dürüst olması
- Tüketiciyi yanıltmaması
- Örtülü reklam içermemesi
gerekmektedir. Bu kapsamda influencerlar tarafından yapılan sponsorlu paylaşımlar da reklam mevzuatına uygun olmak zorundadır.
Bu bağlamda Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz yayınlanmıştır. Bu Kılavuzun amacı, sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan ticari reklam ve ticari uygulamalar hakkında reklam veren, reklam ajansları, mecra kuruluşları ve reklamcılık ile ilgili tüm kişi, kurum ve kuruluşlara yol göstermektir.
Örtülü Reklam Yasağı
Influencer marketing alanında en önemli hukuki sorunlardan biri örtülü reklamdır. Örtülü reklam, reklam olduğu açıkça belirtilmeden yapılan ticari tanıtımları ifade eder. Bu durum tüketicilerin reklama maruz kaldığını fark etmeden etkilenmesine yol açabileceğinden hukuk düzeni tarafından yasaklanmıştır. Bu nedenle influencerların sponsorlu içeriklerde;
- #reklam
- #işbirliği
- #sponsored
gibi ifadeleri kullanması gerekmektedir. Nitekim Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Sosyal Medya Etkileyicileri Reklam Kılavuzu influencerların reklam içeriklerini açıkça belirtmesini zorunlu kılmaktadır. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması halinde Reklam Kurulu tarafından reklamın durdurulması ve yüksek miktarda idari para cezası uygulanabilmektedir.
Yanıltıcı Reklam ve Haksız Rekabet
Influencerların reklam faaliyetleri aynı zamanda Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen haksız rekabet hükümleri bakımından da değerlendirilir. TTK m.55 uyarınca;
- Gerçeğe aykırı ürün özellikleri açıklamak,
- Bilimsel dayanağı olmayan sağlık iddialarında bulunmak,
- Tüketiciyi aldatıcı deneyim paylaşımları yapmak,
haksız rekabet teşkil edebilir. Bu durumda hem influencer hem de reklam veren şirket müteselsil sorumluluk altına girebilir.
Influencerların Vergi Hukuku Açısından Sorumluluğu
Sosyal Medya Gelirlerinin Niteliği
Influencerların elde ettiği gelirler vergi hukuku bakımından genellikle ticari kazanç niteliği taşımaktadır. Bu nedenle influencerların gelir elde etmeleri halinde vergi mükellefiyeti doğabilir. Bu gelirler;
- Reklam anlaşmaları,
- Sponsorluk gelirleri,
- Satış ortaklığı (affiliate) gelirleri,
- Platform reklam gelirleri,
şeklinde ortaya çıkabilmektedir.
Sosyal İçerik Üreticilerine Yönelik Vergi Düzenlemesi
Türkiye’de sosyal medya içerik üreticilerinin vergilendirilmesine ilişkin özel bir düzenleme yapılmıştır. Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen hükümler uyarınca sosyal medya içerik üreticilerinin kazançları belirli şartlar altında gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu sistemde içerik üreticileri;
- Türkiye’de bir bankada hesap açar,
- Tüm gelirlerini bu hesaba aktarır,
- Banka tarafından %15 oranında stopaj kesintisi yapılır,
- Bu şartların sağlanması halinde ayrıca gelir vergisi beyannamesi verilmesi gerekmemektedir.
KDV ve Fatura Yükümlülüğü
Influencerların markalara sunduğu reklam ve tanıtım faaliyetleri çoğu durumda hizmet sunumu olarak kabul edilir. Bu nedenle bazı durumlarda Katma Değer Vergisi yükümlülüğü de doğabilmektedir. Özellikle;
- Sponsorluk anlaşmaları,
- Marka iş birlikleri,
- Reklam hizmetleri,
gibi faaliyetler ticari faaliyet olarak değerlendirilebilir.
Bu nedenle influencerların faaliyetlerinin kapsamına göre;
- Şirket kurması,
- Fatura düzenlemesi,
- KDV beyannamesi vermesi,
gerekebilir.
Sonuç
Influencer marketing faaliyetleri dijital ekonominin hızla büyüyen alanlarından biridir. Ancak bu faaliyetler yalnızca sosyal medya içerik üretimi olarak değerlendirilemez; aynı zamanda hukuki ve mali sorumluluklar doğuran ticari faaliyetlerdir. Türk hukukunda influencerların sorumluluğu özellikle iki temel alanda ortaya çıkmaktadır:
A-) Reklam hukuku bakımından
- Sponsorlu içeriklerin açıkça belirtilmesi
- Tüketiciyi yanıltıcı reklamlardan kaçınılması
B-) Vergi hukuku bakımından
- Elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi
- Bankalar aracılığıyla stopaj sistemi uygulanması
Influencer ekonomisinin büyümesiyle birlikte bu alanda hem mevzuat düzenlemelerinin hem de yargı içtihatlarının artması beklenmektedir. Bu nedenle influencerların reklam ve vergi yükümlülüklerine uygun hareket etmesi hukuki sorumluluk doğmaması açısından büyük önem taşımaktadır.
Bu makalede yer alan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hiçbir şekilde hukuki görüş, danışmanlık veya yönlendirme niteliği taşımamaktadır. İçerikte yer alan açıklamalara dayanılarak alınan kararlar veya doğabilecek sonuçlar bakımından yayımlayan tarafın herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu içerik aracılığıyla ya da internet sitesi, e-posta, telefon veya benzeri iletişim kanalları üzerinden iletişime geçilmiş olması tek başına avukat-müvekkil ilişkisinin kurulduğu anlamına gelmez. Yayımlanan tüm içerikler 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları uyarınca reklam yasağına uygun şekilde yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.Site ve içerikte yer alan tüm metin, görsel ve diğer materyallerin fikrî ve sınai hakları İçerik Sahibine (“ACT”) ait olup, önceden yazılı izin alınmaksızın kopyalanması, çoğaltılması veya başka mecralarda kullanılması hukuken yasaktır.
